Δρ. Ρεγγίνα Μαντανίκα, επισκέπτρια ερευνήτρια και κάτοχος της υποτροφίας Νεοελληνικών Σπουδών Μαριλένας Λασκαρίδη στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ (Οκτώβριος 2025- Φεβρουάριος 2026)
- Θα μπορούσατε να μας πείτε λίγα λόγια για το ερευνητικό έργο που πραγματοποιήσατε κατά τη διάρκεια της ερευνητικής υποτροφίας Μαριλένας Λασκαρίδη στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ;
Κατά τη διάρκεια της υποτροφίας μου εδώ, εργάστηκα σε δύο αλληλένδετους ερευνητικούς άξονες. Ο πρώτος ήταν η προετοιμασία μιας σύντομης μονογραφίας για την Ελευσίνα, που προσεγγίζει την αποβιομηχάνιση όχι ως γραμμική διαδικασία παρακμής, αλλά ως μια πολυεπίπεδη και συνεχιζόμενη μετασχηματιστική διαδικασία. Μια διαδικασία που διαμορφώνεται από αλληλοεπικαλυπτόμενες εμπειρίες εκβιομηχάνισης και αποβιομηχάνισης, νέων μορφών παραγωγής και χωρικής αναδιοργάνωσης. Μέσα από την διερεύνηση των λέξεων που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την βιομηχανική παρακμή και τον μετασχηματισμό στο ελληνικό πλαίσιο, το έργο εντάσσει την Ελευσίνα σε ευρύτερες συζητήσεις για την αποβιομηχάνιση και την βιομηχανική κουλτούρα, με ιδιαίτερη έμφαση στην βιομηχανική μνήμη, την αναπαράσταση και τις πολιτισμικές σημασίες που αποδίδονται στα μεταβιομηχανικά τοπία. Παράλληλα αμφισβητεί τις ευρωκεντρικές παραδοχές που είναι ενσωματωμένες στις κυρίαρχες θεωρίες της αποβιομηχάνισης. Ο δεύτερος άξονας, που συνδέεται άμεσα με τον πρώτο, ήταν η ανάπτυξη ιδεών για μια πρόταση μεταδιδακτορικής υποτροφίας Marie Curie, η οποία ευελπιστώ να φιλοξενηθεί στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ. Αντλώντας από προηγούμενη συλλογική ερευνητική δουλειά στην Ελευσίνα, το προτεινόμενο ερευνητικό έργο στοχεύει να επεκτείνει την έρευνα και σε άλλες ελληνικές πόλεις-λιμάνια με αντίστοιχες εμπειρίες εκβιομηχάνισης και αποβιομηχάνισης, όπως η Πάτρα και ο Βόλος, και ενδεχομένως και σε περιοχές της Ισπανίας και του Μαρόκου. Ο στόχος είναι η διερεύνηση και άλλων μεταβιομηχανικών ιστοριών που εντάσσονται στον μεσογειακό χώρο και με τον τρόπο αυτό η ανάπτυξη ενός ευρύτερου συγκριτικού πλαισίου για τη σκέψη γύρω από τον βιομηχανικό μετασχηματισμό, τα πολιτισμικά φαντασιακά και τα μεταβιομηχανικό παρόν και μέλλον.
- Πώς συνδέεται η έρευνά σας με τις Νεοελληνικές Σπουδές και πώς βλέπετε τη σχέση σας με το πεδίο αυτό;
Η έρευνά μου συνδέεται με τις Νεοελληνικές Σπουδές μέσα από την ενασχόλησή της με τη σύγχρονη Ελλάδα ως τόπο σκέψης γύρω από ζητήματα βιομηχανικής κουλτούρας, μνήμης και χωρικού μετασχηματισμού. Η εργασία μου έχει συνάφεια με τις Νεοελληνικές Σπουδές, νοούμενες ευρύτερα ως διεπιστημονικό πεδίο που συνδυάζει ανθρωπολογία, ιστορία, πολιτισμό, πολιτική και κριτική θεωρία, ενώ παράλληλα συνδέεται με τον ευρύτερο μεσογειακό χώρο με τον οποίο συνδέεται το Τμήμα Νεοελληνικών σπουδών του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ. Βλέπω τη σχέση μου με το πεδίο ακριβώς στη συμβολή σε αυτή την διευρυμένη και εξωστρεφή κατανόηση των Νεοελληνικών Σπουδών—μια κατανόηση που περιλαμβάνει προοπτικές πολιτισμικών σπουδών, συγκριτικές μεσογειακές προσεγγίσεις και κριτικές παρεμβάσεις που εντάσσουν την Ελλάδα σε ευρύτερες περιφερειακές και παγκόσμιες συζητήσεις.
- Ποια ήταν η εμπειρία σας από την ακαδημαϊκή κοινότητα στη Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ και ιδιαίτερα στο τμήμα και την έδρα Νεοελληνικών σπουδών του Πανεπιστημίου μας; Τι απολαύσατε περισσότερο κατά τη διάρκεια της παραμονής σας στο Άμστερνταμ;
Η ομάδα των Νεοελληνικών Σπουδών δημιουργεί μια ατμόσφαιρα που είναι αληθινά φιλόξενη και σε κάνει να συνδεθείς με το τμήμα και μετά το τέλος της υποτροφίας σου. Το ευρύτερο ακαδημαϊκό περιβάλλον του ASCA (Amsterdam School for Cultural Analysis) έγινε μια πραγματική πηγή έμπνευσης, ωθώντας με να ανοίξω την έρευνά μου σε διαφορετικά αναλυτικά πεδία και διεπιστημονικές συζητήσεις πέρα από αυτές στις οποίες συνήθως κινούμαι. Το flexi γραφείο στο κτίριο P.C. Hoofthuis, που σταδιακά μετατράπηκε σε ένα είδος μόνιμου γραφείου με την ομάδα του ASCA βοήθησε στη δημιουργία μιας μικρής κοινότητας—από εκείνα τα αυθόρμητα πράγματα που δεν τα σχεδιάζεις αλλά τελικά τα εκτιμάς βαθύτατα.
Δείτε ολόκληρη τη συνέντευξη εδώ.