Εκδόσεις

Η Δρ Θεοδώρα Γρηγοριάδου παρουσιάζει την πρώτη φιλολογική έκδοση ενός ριζοσπαστικού έργου του Νεοελληνικού Διαφωτισμού από τη Συλλογή Κ. Θ. Δημαρά της Ιστορικής Βιβλιοθήκης του Ιδρύματος. 

Η συγγραφέας, στη διεξοδική εισαγωγή της, φωτίζει την ειδολογική ταυτότητα του έργου ως μενίππειας σάτιρας, διατυπώνει νέες προτάσεις για τον τόπο και τον χρόνο της έκδοσής του και υποστηρίζει την ταύτιση του συγγραφέα με τον Ηπειρώτη λόγιο Αθανάσιο Ψαλίδα. Ο τόμος περιλαμβάνει τη μεταγραφή του έργου, αναλυτικό σχολιασμό, κατατοπιστικό Γλωσσάρι και φωτογραφική αναπαραγωγή του πρωτότυπου εντύπου. 

Το καλλιτεχνικό έργο του Δημήτρη Περδικίδη (1922-1989) εξελίχθηκε ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ισπανία σε μια περίοδο συνεχών αναταραχών, συμβιώνοντας με την δικτατορία του στρατηγού Φράνκο και τη δημοκρατική μεταπολίτευση στην Ισπανία και με τον εμφύλιο πόλεμο, την πολιτική αστάθεια και τη δικτατορία των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα.  Η τέχνη του διαμορφώθηκε μακριά από τα μεγάλα κέντρα, αλλά - όπως επανειλημμένα τόνισαν οι σύγχρονοί του - ήταν προικισμένη με μια δική της προσωπικότητα και ποιότητα η οποία αναγνωρίστηκε με βραβεία και συμμετοχές σε διεθνείς εκδηλώσεις.

Η παρούσα έκδοση εξετάζει ζητήματα που αφορούν την ιστορία, τον πολιτισμό και την καλλιτεχνική παραγωγή της Ισπανίας και της Ελλάδας στον 20ό αιώνα και αναλύει τη θέση της ζωγραφικής παραγωγής του Δημήτρη Περδικίδη και το πλαίσιο υποδοχής της σε σχέση με τα έργα άλλων καλλιτεχνών, με την τεχνοκριτική και με τους θεσμούς της τέχνης.

Ένας πλήρης οδηγός πεδίου, που μέσα από περισσότερες από 500 επιστημονικές εικονογραφήσεις ιχθύων, κείμενα παρουσίασης, κλείδες αναγνώρισης, κείμενα με ωκεανογραφικά και ιχθυολογικά στοιχεία και επεξηγηματικούς πίνακες συμβάλλει στην αποσαφήνιση της σχετικά άγνωστης ιχθυοπανίδας των θαλασσών μας. Στο βιβλίο επίσης παρουσιάζεται μία μεγάλη συλλογή από 2.300 κοινές ονομασίες ιχθύων, ένα ανεκτίμητο διαμάντι του λαϊκού αλιευτικού πολιτισμού της χώρας μας. Ένα βιβλίο που απευθύνεται τόσο σε αρχάριους όσο και σε έμπειρους δύτες, ψαράδες, φυσιοδίφες, φοιτητές, επιστήμονες, μικρούς εξερευνητές και όσους ενδιαφέρονται για τη μελέτη και συγκινούνται από τον πλούτο των ελληνικών θαλασσών.

Η έκδοση Πολεμικό Ναυτικό. Ιστορία και Τέχνη, αποτέλεσμα συνεργασίας του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη με το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού, έχει σκοπό την ανάδειξη του Ναυτικού Έπους μέσα από 170 και πλέον έργα τέχνης που ανήκουν στις συλλογές του Πολεμικού Ναυτικού.

Έργα σημαντικών καλλιτεχνών, όπως ο Κωνσταντίνος Βολανάκης και ο Αιμίλιος Προσαλέντης, αλλά και νεότερων, όπως ο Παναγιώτης Τέτσης, είναι εν πολλοίς άγνωστα, ενώ τα περισσότερα παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό. Συγκεκριμένα, τα ζωγραφικά έργα απεικονίζουν σημαντικά ναυτικά γεγονότα, τα πλοία των Ελλήνων αλλά και τους πρωταγωνιστές του Ναυτικού Έπους από την αρχαιότητα έως σήμερα. Η έκδοση περιλαμβάνει επίσης τα γλυπτά που αφορούν τις ένδοξες μορφές της ναυτικής μας ιστορίας και την αγιογράφηση του Ιερού Ναού Αγίου Δημητρίου στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά, ένα μοναδικό μνημείο του νεότερου πολιτισμού μας.

Τα Μικρασιατικά Χρονικά αποτελούν την πρώτη συστηματική προσπάθεια καταγραφής, τεκμηρίωσης και ανάλυσης θεμάτων σχετικά με τη Μικρά Ασία. Ετήσια έκδοση με έναρξη κυκλοφορίας στα 1938, τα Μικρασιατικά Χρονικά αποτελούν σπάνιo αρχειακό υλικό και μια δεξαμενή γνώσης. Η παρούσα έκδοση αντλεί υλικό από τους 2 πρώτους και εξαντλημένους τόμους των Μικρασιατικών Χρονικών. Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται τα άρθρα του Συλβίου «Γητειές και Ξόρκια» και «Λαογραφικά Σμύρνης».

Και τα δύο κείμενα ασχολούνται με τα ήθη, έθιμα και τη λαϊκή ιατρική της Μικράς Ασίας. Στόχος φυσικά δεν είναι να αντικαταστήσουμε την κλασική ιατρική με γιατροσόφια, όσο να τονίσουμε την άρρηκτη σχέση της σύγχρονης Ελλάδας με τη μικρασιατική παράδοση. Διαβάζοντας, ο αναγνώστης θα συνειδητοποιήσει ότι πολλά ήθη κι έθιμα του είναι ιδιαίτερα οικεία.

Η έκδοση συνοδεύεται από εκταμμένη εισαγωγή της ιστορικού και συνεργάτιδας της Ένωσης Σμυρναίων, Βγένας Βαρθολομαίου, και κοσμείται και από φωτογραφίες του διάσημου Ελβετού φωτογράφου Fred Boissonnas, τις οποίες ευγενικά παραχώρησε το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (MΟΜus).

Το μικρό αυτό βιβλίο φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν φόρο τιμής στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, τον οποίο η UNESCO έχει εντάξει στα μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Βασίζεται σε απεικονίσεις των μνημείων ή των αγαλμάτων και του γλυπτού διακόσμου από τους περιηγητές. Οι παλαιότερες από αυτές χρονολογούνται στον 16ο αιώνα και οι νεότερες στα τέλη του 19ου αιώνα. Στην αριστερή σελίδα του βιβλίου κάθε φορά βλέπουμε την αυθεντική εικόνα μαζί με πληροφορίες για τον περιηγητή στον οποίο αποδίδεται, καθώς και ένα QR code για να συνδεθούμε με τον ιστότοπο «Travelogues: Με το βλέμμα των Περιη­ γητών» του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη. Στη δεξιά σελίδα έχουμε την απόδοσή της σε σκίτσο για να το επιχρωματίσουμε. Ζωγραφίζοντας τα κτίρια, τα αγάλματα, τα ανάγλυφα, βάζοντας χρώμα εκεί που υπήρχε και στην αρχαιότητα, όπως βλέπει κανείς σήμερα και στο Μουσείο της Ακρόπολης, παρατηρούμε καλύτερα τις μεταβολές του Ιερού Βράχου στο πέρασμα του χρόνου και γνωρίζουμε πόντο πόντο τη μοναδικότητά του. Ένα βιβλίο για μικρούς, αλλά και για μεγάλους, που αγαπούν την αρχαιολογία και την τέχνη. 

Το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη προχώρησε στην έκδοση των πρακτικών της ημερίδας «Ένα βιβλίο, έξι αιώνες ιστορίας. Εκδόσεις από την αυγή της τυπογραφίας στις βιβλιοθήκες της Αθήνας», η οποία πραγματοποιήθηκε στις 13 Απριλίου 2019. Η έκδοση στοχεύει να παρουσιάσει στο ευρύτερο ενδιαφερόμενο κοινό τις αρχέτυπες εκδόσεις και τη σημασία τους στην ιστορία της τυπογραφίας καθώς και τις τάσεις της σχετικής διεθνούς έρευνας, να συμβάλει στη μελέτη της ιστορίας του βιβλίου στην Ελλάδα και να αποτελέσει έναυσμα για περαιτέρω έρευνα και διάλογο στο διαρκώς ανερχόμενο αυτό θεματικό πεδίο.

Περιλαμβάνει πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες των Cristina Dondi, Dennis E. Rhodes, Geri Della Rocca de Candal, Nicolas J. Barker, Γιάννη Κόκκωνα, Αγαμέμνονα Τσελίκα, Astrid Balsem, David Speranzi. Εκ μέρους των αθηναϊκών βιβλιοθηκών συμμετέχουν με κείμενά τους οι: Έλλη Δρούλια (Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων), Leonora Navari και Μαρία Γιουρούκου (Ίδρυμα Σύλβιας Ιωάννου), Αθηνά Ζουπαντή, Μαρία Ξεναρίου, Μίρκα Παλιούρα και Κωνσταντίνος Ι. Στεφανής (Συλλογή Φινόπουλου – Μουσείο Μπενάκη), Ειρήνη Σολομωνίδη (Γεννάδειος Βιβλιοθήκη), Νικόλας Σαρρής, Γιώργος Σταυράτης, Χριστίνα Τσαρουχά, Μαρίλια Αποστολάκη, Κατερίνα Λυγνού (Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος), Βενετία Χατζοπούλου (ΙΠΑ/ΜΙΕΤ), Αγγελική Παπαδοπούλου, Κλεοπάτρα Κυρτάτα και Βέρα Ανδριοπούλου (Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη). Ο τόμος αφιερώνεται στη μνήμη του Dennis E. Rhodes (1923-2020), πρωτοπόρου της μελέτης των αρχετύπων στην Ελλάδα.